დეპრესსია...

დეპრესიიდან გამოსვლა (ნაწილი II)

ანტიდეპრესანტები
ავადმყოფობას მჭერმეტყველებით კი არა, წამლებით მკურნალობენ (ცელსი).

ანტიდეპრესანტები -პრეპარატებია, რომლებიც ამსუბუქებენ ან თავიდან აგაცილებენ დეპრესიას. ისინი აწესრიგებენ თავის ტვინის მუშაობის ზოგიერთ მექანიზმებს. ჩვენი ტვინი უამრავი ნერვული უჯრედისგან- ნეირონებისგან- შედგება. მათ შორის არსებობს კავშირი, თუმცა ერთმანეთს უშუალოდ არ ეხებიან, მათ შორის არის ე.წ. სინაპტიკური ნაპრალი ან უბრალოდ სინაპსი.
ნეირონებს შორის კავშირს და მის გადატანას სინაპსზე ახორციელებს ქიმიური შუამავალი-მედიატორი –(ლათ.mediator-შუამავალი). დეპრესიის ბიოლოგიური თეორიის თანახმად ავადმყოფობისას სინაპსურ ნაპრალში მცირდება ზოგიერთი მედიატორის რაოდენობა. ტვინში მიმდინარე ბიოქიმიურ პროცესებში .

ასამდე სხვადასხვა მედიატორი მონაწილეობს. დღესდღეობით გამოყოფილია მხოლოდ 30. მათგან დეპრესიასთან კავშირი აქვს 3-ს: ნორადრენალინი, სეროტონინი და დოფამინი. მათ უწოდებენ ბიოგენურ ამინებს. დეპრესანტები არეგულირებენ ერთი ან რამდენიმე ბიოგენური ამინის კონცენტრაციას.

“ნორმალურ”ადამიანთა გარემოში გავრცელებულია მოსაზრება ანტიდეპრესანტების მავნებლობის შესახებ: “ მათი მიღებით შეიძლება ჭკუიდან შეშლა”, “მათ გარეშე ვეღარ იცხოვრებ” და ა.შ. რამდენად მართალია ეს მოსაზრება? მართალია კვამლი უცეცხლოდ არ ჩნდება, მაგრამ ცეცხლი საბჭოთა ფსიქიატრიის გადმონაშთია. როცა ძლიერმოქმედ საშუალებებს უწერდნენ “ყოველი შემთხვევისთვის” დიდი დოზებით. დანარჩენ მსოფლიოში ამ პრეპარატებისადმი მიდგომა განსხვავებულია. აშშ მოსახლეობის 65% ღებულობს ფსიქოტროპულ პრეპარატებს ( განსაკუთრებით ანტიდეპრესანტებს და ტრანკვილიზატორებს).

არსებობს სტერეოტიპი, რომ ანტიდეპრესანტების მიღება არის ხასიათის სისუსტის გამოვლენა. ამასთან ადამიანები, რომლებსაც სხვა დაავადებები აწუხებთ, მაგ. ჰიპერტონია ან პოლიართრიტი, გამწვავების პერიოდში წამლებს ღებულობენ და ეს სავსებით ნორმალურია. ადამიანთა მხოლოდ მცირე ნაწილი თვლის, რომ დეპრესია ავადმყოფობაა და საჭიროებს მკურნალობას. ანტიდეპრესანტებს ყოველთვის არ ძალუძთ დეპრესიისგან გათავისუფლება, მაგრამ ფიზიკური და სულიერი ტკივილის შემცირება შეუძლიათ.

ბევრისთვის მნიშვნელოვანია მიჩვევის საკითხი. მოითხოვს თუ არა ორგანიზმი დეპრესიიდან გამოსვლის შემდეგ სიხარულის აბის მომდევნო ულუფას? უნდა აღინიშნოს, რომ პრეპარატები, რომლებიც ამჟამად მკურნალობისთვის გამოიყენება, არ იწვევს მიჩვევას მკურნალობის ხანგრძლივობის მიუხედავად. ისინი ეხმარებიან ორგანიზმს დეპრესიის მიერ დარღვეული მექანიზმის აღდგენაში.
შემოქმედებასთან დაკავშირებულ ადამიანებს აწუხებთ კითხვა დაარღვევს თუ არა პრეპარატის მიღება შემოქმედებით უნარს? უმრავლეს შემთხვევაში დეპრესია არც თუ სასიკეთო გავლენას ახდენს შემოქმედებაზე, ზოგჯერ მუშაობას შეუძლებელს ხდის. ანტიდეპრესანტები აღადგენენ დამსხვრეულ შინაგან სამყაროს და უზრუნველყოფენ ადამიანის შემოქმედებით უნარს, რადგან შემოქმედებას ხელს უწყობს ფსიქიკური ჯანმრთელობა.

ფსიქიატრის ამოცანაა-სწორად შეარჩიოს პრეპარატები. პაციენტების ნახევარი გრძნობს გაუმჯობესებას თერაპიის პირველი კურსის შემდეგ, ამიტომ შეიძლება პრეპარატებით მკურნალობას ცდის და შეცდომების მეთოდი ვუწოდოთ. ექიმი გამოწერს რამდენიმე პრეპარატს და შეარჩევს ყველაზე ეფექტურს.

პრეპარატის მოქმედება ერთბაშად არ ვლინდება, მიღების დაწყებიდან დადებითი ეფექტის გამოვლენამდე არანაკლებ 2-3 კვირა გადის, ზოგჯერ დადებითი ცვლილება 1 კვირაშიც შეიმჩნევა. ზოგიერთისთვის პრეპარატი პანაცეაა, ზოგისთვის პრეპარატი დეპრესიის რამდენიმე სიმპტომს ხსნის, ზოგზე კი გავლენას არ ახდენს საერთოდ.

ხშირად პრეპარატებს ნიშნავენ მკურნალობის სხვა მეთოდებთან ერთად, რადგან კომპლექსური დარტყმა საკმაოდ ეფექტურია. ანტიდეპრესანტებს არ შეუძლიათ სული ბედნიერებით და სინათლით აავსონ და მთლიანად გაგათავისუფლონ დეპრესიული მომენტებისგან, მაგრამ ისინი მოგანიჭებენ გარკვეულ სტაბილურობას, შეამცირებენ დეპრესიის სიმძიმეს, დაგეხმარებიან ბნელი დეპრესიის გადალახვაში.

არომათერაპია
არომატული ზეთები კანის გავლით აღწევენ სისხლში და ვრცელდება მთელ სხეულში, მემბრანების და ცხვირის ძირის გავლით -ტვინში-ემოციებზე პასუხისმგებელ უბნებში და პირდაპირ ზემოქმედებენ განწყობაზე.

არსებობს ეთერზეთების გამოყენების მრავალი მეთოდი-შეიძლება მისი შესუნთქვა ფლაკონიდან, ოთახში გარფქვევა, არომატული ლამპა. იგი წარმოადგენს პატარა ჭურჭელს (უფრო ხშირად ფაიფურის ან კერამიკული), რომლის ქვედა ნაწილში მოთავსებულია სანთელი, ზედა ნაწილში კი ცოტა წყალი, რომელსაც ამატებენ რამდენიმე წვეთ ზეთს. გახურებისას ზეთის სურნელი სწრაფად ვრცელდება მთელ ოთახში და ნარჩუნდება წყლის ამოშრობამდე.

არსებობს ბევრი ზეთი ან მათი ნარევი, რომელიც გამოიყენება დეპრესიის შესამცირებლად: ანისი, ფორთოხალი, რეჰანი, ბერგამოტი, ნაძვი, ჟასმინი, კედრი, კორიანდრი, შროშანი, ლიმონი, მანდარინი, მელისა, პიტნა, ვარდი, როზმარინი. არომათერაპევტები არ ურჩევენ ერთიდაიგივე ზეთის ან ნარევის დიდხანს გამოყენებას, რადგან ეფექტურობა იკარგება.
დადებით და დამაწყნარებელ გავლენას ფსიქიკაზე ახდენს აბაზანა, რომელშიც დამატებულია რამდენიმე წვეთი ზეთი.

ემოციის ამორფქვევა
უარყოფითი ემოციები არის დეპრესიის მუდმივი თანამგზავრი, მაგრამ ცივილიზებულ სამყაროში მიღებული არ არის მათი გამოხატვა. ხშირად ჩვენში თუხთუხებს ბრაზი და წყენა, გვიხდება ემოციების შეკავება, სახეზე ნიღბის აფარება. ამ სამყაროში არაფერი იკარგება უკვალოდ, ამიტომ დათრგუნული ემოციები აუცილებლად დაილექება ქვეცნობიერში და იქ აგრძელებს დამთრგუნველ ზემოქმედებას.

ადმირალი ნელსონი გაბრაზებისას გულმოდგინედ ტკეპნიდა თავის ბერეტს. იაპონურ ტუალეტებში დგას ბოსების რეზინის ფიტული-იაპონელები ემოციის ამოფრქვევას პრაქტიკაში ახორციელებენ. ყველას არ შეუძლია “საყვარელი” უფროსის ან განაწყენებული ადამიანის ფიტულის შეკვეთა, მაგრამ სხვა საშუალებებიც არსებობს, მაგ. ბოქსიორის მსხალი, ასევე ბალიშები.
სიმარტივის მიუხედავად, აღნიშნული მეთოდი საკმაოდ ეფექტურია და უსაფრთხოა. მუშაობა შეიძლება კონკრეტულ ადამიანთან ან სიტუაციასთან. პრობლემა მხოლოდ ისაა, რომ მრავალი ადამიანი იმდენად ძლიერად აკონტროლებს თავს, რომ საკმაო შრომა ჭირდება მათი აგრესიის ამოფრქვევას. ამისთვის უნდა გაშმაგდეთ, გაბრაზდეთ და დაკარგოთ თავზე კონტროლი და ყველაფერი გამოგივათ. “სეანსის” დროს ხშირად ამოტივტივდება ადრეულ ბავშვობაში მომხდარი სიტუაციები, რიმლებიც სამუდამოდ დავიწყებული გვეგონა.

არსებობს ემოციის ამოფრქვევის კიდევ ერთი გზა-ცრემლები. “ცრემლები წვიმაა, რომელიც ქუხილს გადაიტანს”-ამბობდა სენტ-ეგზიუპერი. თუ ადამიანი ტირის ნიშნავს, რომ ის ცოცხლობს, მისი სული მგრძნობიარეა. თანამედროვე სამყაროში არსებობს სტერეოტიპი, რომ ცრემლები ქალის პრეროგატივაა-მამაკაცი არასოდეს ტირის, ტირილი მამაკაცური საქმე არ არის. ეს შთაგონება ყევლაზე ძნელი გადასალახია, ცრემლები კი ყველას აქვს. ქალების ცრემლები ლოყებზე ჩამოედინება, კოსმეტიკას აზიანებს, მამაკაცების კი შიგნით ჩადის და სულს “ჭამს”.

შინაური ცხოველები
ოთხფეხა მეგობრებს შეუძლიათ ჩვენი ცხოვრების შეცვლა, მასში სიხარულის შეტანა. ჩვენი ბინის მთავარი ბინადარი (ტარაკანების გარდა) არიან კატები და ძაღლები. ფსიქოლოგების აზრით, ადამიანის სიყვარული კატის ან ძაღლის მიმართ დაკავშირებულია მის შინაგან ფსიქოტიპთან, ანუ თითოეულ ჩვენგანში თავისი კატა ან ძაღლი ცხოვრობს. ძაღლის სიმბოლო არის ერთგულება კუბოს ფიცრამდე. კატის -თავისუფლება და დამოუკიდებლობა. შინაური ცხოველები ემსგავსებიან პატრონებს.

ძველ ეგვიპტეში არსებობდა ნაყოფიერების და შვილოსნობის მთვარის ქალღმერთი-ელუსუსი, რომელსაც კატის თავი ქონდა. ეგვიპტელებისთვის კატა ხელშეუხებელი იყო, მას თაყვანს სცემდნენ და წმინდა ცხოველად თვლიდნენ. ძველ რომში კატას გამოხატავდნენ თავისუფლების და დამოუკიდებლობის სიმბოლოს ლიბერტასის გვერდით. შემდეგ დადგა ბნელი პერიოდი კატების ცხოვრებაში, მათ წვავდნენ კოცონზე, რადგან ეშმაკის მოციქულებად თვლიდნენ. ამ სისატიკისთვის ადამიანები დაისაჯნენ შავი ჭირით, რომელიც ვირთხებს და თაგვებს გადაქონდათ, მის გავრცელებას კატების არ არსებობა ხელს უწყობდა.

ახლა დროება შეიცვალა. იაპონიაში სახლის შესასვლელთან დგას კატის ფიგურა, სიმყუდროვის და ოჯახური კერის სიმბოლო. კატები ძალიან მგრძნობიარე ცხოველები არიან, ისინი გრძნობენ დადებით და უარყოფით ადგილებს სახლში, ხშირად გვაუწყებენ საშიშროების მოახლოებას. ვეზუვის ფერდობებზე შეფენილ დასახლებებში ყველა ოჯახს ყავს კატა.

მრავალი გამოკვლევით დადგინდა, რომ კატები ნამდვილად სერიოზულ დახმარება უწევენ ფსიქიკურ ავადმყოფებს, გულით დაავადებულებს, ტვინის დაზიანებისას, ასევე ალკოჰოლიკებსა და ნარკომანებს. ეხმარებიან ჰიპერტონიკებს და ინფრაქტ გადატანილებს, არეგულირებენ წნევას და პულსს.

ფსიქიატრიულ კლინიკაში ჩატარებულმა გამოკვლევებმა აჩვენა, რომ კატებზე ზრუნვა პაციენტებს თვითდაჯერებულობას მატებდა, ამცირებდა აღგზნებადობას. მკურნალობის ეფექტურობაში გადამწყვეტი გახდა კატების დამოუკიდებლობა. ძაღლები უფრო მგრძნობიარენი არიან პატრონის ემოციების მიმართ, ამიტომ ისინი კატის მსგავსი მკურნალები ვერ არიან. კატას და პატრონს შორის სხვანაირი კავშირია -”თავისუფალი არჩევანის და მოლაპარაკების”, რაც მეტად მნიშვნელოვანია სულიერი წონასწორობის აღსადგენად.

ადამიანებისგან განსხვავებით, ისინი არ იტყუებიან და არ თვალთმაქცობენ, თავიანთ ერთგულებას მუნჯურად გადმოცემენ-ფეხებზე გვეხებიან, ზურგს ამოზნიქავენ. აღმოჩნდა, რომ კატები შეხებაზე რეაგირების სპეციალისტები არიან. ადამიანს უჩნდება ბუნებრივი სურვილი მათ მოეფეროს. როცა ხელი გვეფლობა ხშირ ბეწვში, გულზე შვებას ვგრძნობთ, ამგვარი ენერგოგაცვლით ადამიანი აღწევს სიმშვიდეს. კატებით მკურნალობით მეთოდს სპეციალისტებმა გრძელი სახელწოდება შეურჩიეს;-Pet facilitated therapy”-“საყვარელი ცხოველები განკურნავენ”. ამასთან მამალი კატები უკეთ ხსნიან სტრესს, ვიდრე დედალი.

ლოცვა
ლოცვის გარეშე დიდი ხანია გიჟი ვიქნებოდი (მ. განდი)
საქვეყნოდ ცნობილი ექიმი, ნობელის პრემიის ლაურეატი დოქტორი ა. კორელი ამბობდა:”ლოცვა –არის ადამიანის მიერ გამოსხივებული ენერგიის ყველაზე ძლიერი ფორმა. იგი ისეთივე რეალური ძალაა, როგორც დედამიწის მიზიდულობა. ლოცვით იკურნებიან ავადმყოფობის და მელანქონიისგან. როცა ვლოვულობთ, ვუერთდებით უშრეტ სასიცოცხლო ენერგიას, რომელსაც მოძრაობაში მოყავს მთელი სამყარო. ჩვენ ვლოცულობთ, სრულყოფილი ვხდებით და ვკურნავთ ჩვენ სხეულს და სულს. შეუძლებელია ლოცვამ დადებითი შედეგი არ გამოიღოს.

მართალია დეპრესიის ცნება ცოტა ხნის წინ გაჩნდა, მაგრამ ის ყოველთვის არსებობდა. მრავალი წლის მანძილზე ლოცვა, ეკლესია და მისი საიდუმლოებები უნივერსალური “ანტისტრესული” მეთოდი იყო. თუ საეკლესიო წესებს რწმენის კი არა, ლოგიკის მიხედვით განვიხილავთ, მრავალი მათგანი, განსაკუთრებით აღსარება არის ძლიერმოქმედი საშუალება, თავისებური კათარზისი, რომელიც სიმშვიდეს იძლევა. ბევრი ცნობილი ადამიანი სულიერ ტრამვებს ლოცვით დახმარებით იშუშებდა.

მუსიკა
მუსიკა არის აკუსტიკური ნარევი, რომელიც გვიღვიძებს ცხოვრების მადას, როგოც მადის აღმძვრელი წამლები (კლუჩევსკი)
უცნობია, როდის გამოიგონა ადამიანმა პირველი მელოდია, მაგრამ ეს საკმაოდ დიდი ხნის წინ იყო. ბიბლიიდან ცნობილია, რომ დავითი ქნარზე დაკვრით აშუშებდა მეფე საულის სულიერ იარებს. მუსიკოთერაპიას აქვს ასწლოვანი ისტორია- პითაგორა იყენებდა მუსიკას ზოგიერთი დაავადების სამკურნალოდ. ავიცენა მელანქოლიით შეპყრობილებს მუსიკის და ჩიტების სტვენის მოსმენას ურჩევდა.

1954 წ. მუსიკოსმა და ინჟინერ-აკუსტიკოსმა მ. ჟოსმა დაიწყო მუსიკალური ნაწარმოებების შესწავლა სტრესის და დეპრესიული მოშლილობის მკურნალობისთვის. თავად მუსიკას საგულდაგულოდ არჩევდნენ ადამიანის ფსიქოტიპის, ასაკის და სხვა პარამეტრების გათვალისწინებით. შედეგები იმდენად წარმატებული იყო, რომ მალე საფრანგეთში გაიხსნა მუსიკოთერაპიის ორი სკოლა, რომელშიც აღნიშნული მეთოდით მკურნალობდნენ სერიოზულ დარღვევებს-ფსიქოზებს, ნაწილობრივ შიზოფრენიას.
ამ მეთოდის დროს კვირაში ტარდება ერთი ან ორი სეანსი. თითოეული შედგება 3 განსხვავებული მუსიკალური ნაწარმოებისგან, რასაც სასურველ შედეგამდე მივყავართ. I ნაწილი-ადამიანის სევდიანი განწყობის შესაფერისია, II-საწინააღმდეგო მოქმედების და ანეიტრალებს მას. III- დასკვნითი ნაწილი-ყველაზე მეტი ემოციური ზემოქმედების ძალა აქვს და საჭირო განწყობას ქმნის. მაგ. 20-30 წლის ადამიანისთვის განკუთვნილი მუსიკალური პროგრამა:

1. ფრაგმენტი რახმანინოვის N2 კონცერტიდან (I ნაწილი)
2. არია ი. ბახის N3 სუიტიდან
3. მოკლე ფრაგმენტი ჩაიკოვსკის N1 კონცერტის I ნაწილიდან.

როცა ცუდად ვართ, მარტოობას ვესწრაფვით, მუსიკა გვეხმარება სირთულეების გადატანაში. მუსიკა სრულ მარტოობაში იწერება, მაგრამ მას შეუძლია ადამიანების გაერთიანება. მარტოობა ხვდა წილად ბევრ შესანიშნავ კომპოზიტორს –მუსორგსკი, ჩაიკოვსკი, ბრამსი, რაველი, ბრუკნერი.

მუსიკის თანხლებით შეიძლება ძლიერი დამანგრეველი ემოციების, მაგ. აგრესიის ამოფრქვევა. მაგ. სტრავინსკის “წმინდა გაზაფხული”. ამ ბალეტის პრემიერა 1913 წელს პარიზში სკანდალით დამთავრდა. მუსიკალურმა პასაჟებმა ისე ააფორიაქა მსმენელი, რომ ხმამაღლა გადალაპარაკება და კამათი დაიწყეს. მსგავსი ეფექტი აქვს რიმსკი-კორსაკოვის უვერტურას “ფსკოველი ქალი”, ბარტოკის ექსპრესიულ მუსიკას (სუიტები, ბალეტი ‘ხის პრინცი, “ჯადოსნური მანდარინი”)

დეპრესიიდან გამოსვლა (ნაწილი III)

კვება
დეპრესია და სტრესი ხელს უწყობს ორგანიზმში დიდი რაოდენობით ჰორმონების -ადრენალინის და კორტიზოლის წარმოქმნას, რაზეც იხარჯება მნიშვნელოვანი რაოდენობით C, B ვიტამინი, თუთია, მაგნიუმი და სხვა მინერალური ნივთიერებები. ვიტამინი c და თუთიის ნაკლებობა იწვევს კოლაგენის არასაკმარის გამომუშავებას, რომელიც კანის სიმკვრივეს განაპირობებს. B ვიტამინის დეფიციტი -ამცირებს ენერგიის გამომუშავებას და გონებრივ განვითარებას. მაგნიუმის დეფიციტი იწვევს თავის ტკივილს და ჰიპერტონიას.

სტრესის საწინააღმდეგო კომპლექსური დარტყმა არის დიეტა, რომელიც მიმართულია ორგანიზმის იმ ნივთიერებებით შესავსებად, რომლებსაც სტრესის ჰორმონები”ნთქავენ”:

ვიტამინი A - მწვანე ბოსტნეული, სტაფილო, გარგარი, გოგრა
ვიტამინი C - ხილი და ბოსტნეული, განსაკუთებით ციტრუსები, შავი მოცხარი, კივი, ბროკოლი, კომბოსტო, ასკილი
ვიტამინი B ჯგუფის -ბურღულეული, იოგურტი, პეჩენია. გოგრა, ავოკადო, მხვილად დაფქული ხორბლის პური, უცხიმო ხორცი და თევზი, კაკალი, ლუდის საფუარი
ვიტამინი E - მცენარეული ზეთი
მაგნიუმი - მწვანე ბოსტნეული და მწვანილი, გრეიფუტი, სტაფილო, პომიდორი, კაკალი, წიწიბურა, შვრია, ბარდა
კალციუმი - რძე და რძის პროდუქტები
თუთია - ხორცი, ზღვის პროდუქტები, კვერცხი, იოგურტი, კაკალი, ყველი
ქოლინი - კვერცხი გული, ღორის ღვიძლი, ხორბლის ღივი
გლუკოზა - მსხვილად დაფქული პური, ტკბილი ხილი, თაფლი
დეპრესიისას ორგანიზმს ესაჭიროება ადაპტოგენები, ნივთიერებები, რომლებიც ადაპტაციური სისტემის თვისებებს ამაღლებენ. მათ მიეკუთვნება: ჟენშენი, ლიმონურა, ძირტკბილა, ექინაცეა, მწვანე ჩაი და სხვა. მათგან ამზადებენ ბალახების ჩაის, რომელიც ეფექტურია ნერვული გამოფიტვის დროს.

დეპრესიისას ადამიანი იწყებს დიდი რაოდენობით სხვადასხვა საკვების მიღებას, რაც საწყის ეტაპზე ეფექტურია. თუმცა ასეთი მოქმედება შემდგომში დეპრესიის გაღრმავებას იწვევს. ამიტომ თითქმის ყველა რელიგიაში არსებობს განტვირთვის პერიოდები ანუ მარხვები. მაგ. ქრისტიანული მარხვა ბუნებრივი გზით ამზადებდა ადამიანს წელიწადის დროების ცვლილებისთვის. დიდი მარხვა ამზადებდა ზაფხულისთვის და ზაფხულის პროდუქტებისთვის, მარიამობის-შემოდგომისთვის, შობის-ზამთრისთვის.

რამდენიმე სიტყვა ბუნებრივი ნარკოტიკების შესახებ. ბევრი საკვები პროდუქტი შეიცავს ”კარგი განწყობის” ჰორმონებს: ოპიატებს და ენდორფინებს, რომლებიც გვეხმარებიან სტრესის გადალახვაში, დეპრესიასთან ბრძოლაში და უბრალოდ ამაღლებენ სასიცოცხლო ტონუსს. სალათა, ისპანახი, კომბოსტო, წითელი წიწაკა მდიდარია ისეთი ოპიატით, როგორიცაა ციტოფინი, რძე შეიცავს მორფინისმაგვარ ნივთიერებას კაზომორფინს. ლუდში აღმოჩენილია მორფიუმი, ბანანი შეიცავს სეროტონინს, შოკოლად-ანდამინს, რომელსაც ჰაშიშის მსგავსი აღმგზნები მოქმედება აქვს. ტკბილეული გვიხალისებს ცხოვრებას, მათში შემავალი გლუკოზა უშვებს “ბედნიერების მექანიზმს” ტვინში.

რელაქსაცია
დაძაბულობა დეპრესიის მუდმივი თანამგზავრია. აუცილებელია ვიცოდეთ მოდუნება. (რა თქმა უნდა, მაგარი ალკოჰოლური სასმელების მიღება არ იგულისხმება).

ცნობილია, რომ მარცხენა ნახევარსფერო პასუხისმგებელია მეტყველებასა და ლოგიკურ აზროვნებაზე, მარჯვენა-წარმოსახვაზე, ოცნებაზე, ინტუიციაზე. თანამედროვე სამყაროში გრძნობებისთვის დიდი ადგილი არ არის, რადგან უმრავლესობა ცხოვრობს ლოგიკით. შედეგად მუშაობს მარცხენა ნახევარსფეროს რესურსი მარჯვენას საზიანოდ. თუმცა მხოლოდ ინტუიციის დახმარებით შეგვიძლია იმ მოვლენების და საგნების არსში ჩაწვდომა, პრობლემების სწრაფად გადაწყვეტა, რომელსაც ვერ უმკლავდება ჩვენი ლოგიკა და ჯანსაღი გონება. იმ მომენტში, როცა ვაიძულებთ მარჯვენა ნახევარსფეროს გადააჭარბოს მარცხენას, სიმხნევის და დაძაბულობის ბეტა-რიტმები იცვლება ალფა-რიტმებით, რომლებიც როგორც წესი, წინ უსწრებს ძილს. ჩვენ უფრო ვმშვიდდებით და გვიჩნდება შემოქმედებითი მუშაობის სურვილი. ასეთი მდგომარეობის მიღწევა ძილის გარდა, შესაძლებელია რელაქსაციით და მოდუნებით, რომლის დროსაც მთლიანად აღდგება ძალები და ჰარმონია შემოვა ჩვენ სულში.

რეგულარული მოდუნება ცვლის ორგანიზმის ქიმიას. ღრმა მოდუნებისას ტვინი გამოყოფს ენდორფინებს. მსგავსი შედეგები მიიღწევა მედიტაციითაც. ტერმინი “რელაქსაცია’ გამოიყენება სხეულთან მიმართებაში, “მედიტაცია” კი ტვინთან. ორივე მეთოდი ამშვიდებს და აღადგენს “სხეული-ტვინი” სისტემის წონასწორობას.

მოდუნება ერთი შეხედვით საკმაოდ მარტივია, მაგრამ ქალაქის ვიბრაცია ღრმად არის ჩვენ ფიქრებში, ჩვენ ქცევებში, ჩვენ სხეულში შემოჭრილი. მთლიანად მოდუნება ნიშნავს გამოითიშო გარე სამყაროდან, ჩაიძირო ფიქრებში, დარჩე საკუთარ თავთან მარტო.
რამდენიმე წუთიანი განტვირთვის შემდეგ ჩვეულ საქმეზე იწყებთ ფიქრს, წარსული ამბების განცდას ან მომავლის დაგეგმვას, გეუფლებათ ნაღველი და ან გაზეთს წაეტანებით ან ტელევიზორის პულტს.

ამიტომ მოდუნება უნდა ისწავლოთ. არსებობს რელაქსაციის შესასწავლი მრავალი ტექნიკა. ზოგჯერ რელაქსაცია იმდენად ღრმაა, ორგანიზმი თავისით გადადის ძილის მდგომარეობაში, რაც საშიში არ არის. თუ გაღვიძება გინდათ 20 წუთის შემდეგ, შთააგონეთ ეს საკუთარ თავს და გაგეღვიძებათ.

რელაქსაცია საკმაოდ ძლიერი საშუალებაა სტრესთან და დეპრესიასთან საბრძოლველად, თანაც დიდი დრო არ ჭირდება. თუ რელაქსაცია ჩვევად გექცათ, მისი შედეგებით გაოცებული დარჩებით. სწორად ჩატარებული რელაქსაციის შემდეგ იგრძნობთ ძალების მოზღვავებას და სიმხნევეს. რელაქსაციას დღეში მხოლოდ 10-20 წთ. ჭირდება

ძილი
“ჩვენი ცხოვრება ძილია მხოლოდ” -ამტკიცებენ ბრძენნი. ცხოვრების მესამედს ადამიანი ძილში ატარებს. ძილი არის ორგანიზმის სასიცოცხლოდ აუცილებელი მოთხოვნა, არანაკლებ მნიშვნელოვანი, ვიდრე საკვები. საკვების გარეშე ადამიანს შეუძლია 2 თვე გაძლოს, ძილის გარეშე კი 2კვირასაც ვერ იცხოვრებს. ყველაზე სასტიკი წამება- ძილის საშუალების მოსპობა დიდი ხნით-იწვევს ფსიქიკურ დეზორიენტაციას და ფსიქოზს.

ძილის სასარგებლო მოქმედების შესახებ ჯერ კიდევ ძველმა ეგვიპტელებმა იცოდნენ. იმ დროს დაავადებულ ადამიანებს ტოვებდნენ ტაძარში, სადაც ღრმა ძილით ეძინათ. ითვლებოდა, რომ ტაძარში მყოფი ქურუმები ისე მართავდნენ ძილის პროცესს, რომ ბუნებრივი ძალები აღწევდნენ სხეულში, აწესრიგებდნენ მის ფუნქციებს და განკურნავდნენ.

XX ს-მდე ადამიანის ძილს განსაზღვრავდა ბუნებრივი რიტმები ანუ დროის ხანგრძლივობა. ელექტროენერგიის არ არსებობის გამო, ადამიანთა უმრავლესობა იძინებდა მზის ჩასვლისას და იღვიძებდა გათენებისას. ძილის ხანგრძლივობა იცვლებოდა წელიწადის დროზე დამოკიდებულებით და შეადგენდა 7-დან 12 სთ-მდე. ელექტროობის გამოგონების შემდეგ ყველაფერი შეიცვალა. ადამიანის ძილის ხანგრძლივობა დამოკიდებული გახდა ქალაქის რიტმზე.

დეპრესია პირველ რიგში არღვევს ნორმალურ ძილის რეჟიმს. ადამიანს მეტი დრო ჭირდება ჩასაძინებლად, ხშირად ერვიძება შუაღამეს ან გათენებისას. დეპრესიისას უძილობა ყევლას არ ახასათებ, ზოგს პირიქით ძილის მოთხოვნა უძლიერდება და გაჭირვებით იღვიძებს დილაობით. მოზრდილ ადამიანს ესაჭიროება 7-8 საათი ძილი. თუმცა ეს ინდივიდუალური პროცესია. ზოგს 11 სთ. ჭირდება, ზოგს 4 სთ. ყოფნის. უძილობა იწვევს ნერვული სისტემის სერიოზულ Mმოშლილობას, ძილი აღადგენს არა იმდენად ადამიანის ფიზიკურ აქტივობას, არამედ ფსიქოლოგიურ წონასწორობას. ძილის დროს ორგანიზმში გამომუშავდება ზრდასა და ორგანიზმის ფუნქციების აღდგენაზე პასუხისმგებელი ჰორმონები.

მთავარია არ მოხვდეთ დაწყევლილ წრეში-როცა დეპრესია იწვევს უძილობას, უძილობა კი უფრო აძლიერებს დეპრესიას. უძილობა აწუხებს ადამიანთა საკმაოდ დიდ ნაწილს. მაგ. აშშ-ში 20 მლნ. ადამიანს, გერმანიაში- 12 მლნ. საფრანგეთში-9 მლნ.

ცეკვა
ცეკვა უძველესი ხელოვნებაა. ის გამოხატავს ადამიანის მოთხოვნილებას, გადასცეს გარშემომყოფთ თავისი გრძნობები სხეულის უნივერსალური ენის მეშვეობით. პირველყოფილი ადამიანისთვის ცეკვა წარმოადგენდა აზროვნების და ცხოვრების წესს. ყველა მნიშვნელოვანი მოვლენა აღინიშნებოდა ცეკვით: დაბადება, სიკვდილი, ომი, ახალი ბელადის არჩევა, ავადმყოფის განკურნება, ცეკვით გამოხატავდნენ თხოვნას წვიმის მოსვლაზე, მზეზე, ნაყოფიერებაზე, დაცვასა და შენდობაზე. სიყვარული, შრომა და ჩვეულებები აისახებოდა საცეკვაო მოძრაობებში.

ცეკვა ცხოვრებასთან უბრალოდ დაკავშირებული კი არ იყო, არამედ ცეკვა თავად იყო ცხოვრება. მაგ. მექსიკელი ინდიელების ენაზე “ცეკვა” და “შრომა” ერთიდაიგივე სიტყვით გამოისახებოდა. ძველ საბერძნეთში ცეკვის მიმართ განსაკუთრებულ დამოკიდებულებაზე მიუთითებს ის ფაქტი, რომ ცეკვის და სიმღერის მუზა ტერპსიხორა ღმერთების პანთეონში მიიღეს. ინდოეთში, ლეგენდის თანახმად, სამყარო მოცეკვავე ღმერთის შივას მიერ შეიქმნა. ცეკვა მიაჩნდათ ღვთიურ მოვლენად, ღმერთების საჩუქრად ადამიანისთვის. ძველ აღმოსავლურ ცეკვებში”ნიტტა”- ცეკვა ცეკვისთვის- მოცეკვავე სრულად ეძლეოდა მუსიკის და რიტმის სტიქიას.
ცეკვის მნიშნელობა გასული საუკუნეების განმავლობაში ძალიან შეიცვალა. სამწუხაროდ თანამედროვე ადამიანი ცეკვად მიიჩნევს, სხეულის მოძრაობას დისკოტეკაზე ან პროფესიონალების ცეკვას.

ცეკვა ყველას შეუძლია. რა თქმა უნდა, იგულისხმება არატრადიციული ცეკვა ყოველგვარი წესების, მრავალფერონი პას და რეგლამენტირებული მოძრაობის გარეშე. ცეკვა წესების გარეშე, როცა ცეკვავს მთელი სხეული, გონება კი ითიშება. ცეკვას სწავლა არ ჭირდება. ყველაფერი საკმაოდ მარტივია. უნდა განმარტოვდეთ და ჩართოთ საყვარელი მუსიკა და იცეკვოთ მხოლოდ იმისთვის, რომ ცეკვა გინდათ. მთავარია გამოთიშოთ გონება, რომელიც დაახლოებით ასე ფიქრობს: რამდენად ლამაზად მოძრაობთ, ხმამაღალია თუ არა მუსიკა და ა.შ. მალე ფიქრები ქრება, გარესამყარო უჩინარდება და მთლიანად ცეკვაში იძირებით. თქვენ ნეტარებას განიცდით, ეს სასიამოვნო და სასარგებლოცაა, რადგან სტრესის და დეპრესიისგან გათავისუფლებთ.

ბოლო დროს გაჩნდა ცეკვითი თერაპიის კლუბები და სტუდიები, სადაც მიმდინარეობს ჯგუფური მეცადინეობები. მოცეკვავის ენერგია უერთდება ჯგუფის ენერგიას და მსგავსი მეცადინეობები გასართობ პროცესად იქცევა, რომელიც თანდათან ხსნის სტრესით გამოწვეულ სხეულის დაჭიმვას.

რებეფინგი
არის სუნთქვის სპეციალური ტექნიკა, რომელიც ხელს უწყობს განსხვავებულ გონებრივ მდგომარეობაში გადასვლას. თავად ტექნიკა რთული არ არის, მაგრამ თავდაპირველად საჭიროა დაესწროთ ჯგუფურ მეცადინეობას ინსტრუქტორთან ერთად, შემდგომ კი შეგიძლიათ დამოუკიდებლად მეცადინეობა, ინსტრუქტორთან კონსულტაციით.

რებეფინგის დროს შეუცნობადის მცირე ნაწილი სახეების, ხმების, სხეულის იმპულსების ფორმით აღწევს ცნობადში ანუ ხდება მისი გაცნობიერება. მიმდინარეობს ინტეგრაცია, შეერთება, რადგან შეუცნობადში გროვდება ყველაფერი Bბნელი და უხამსი (ფროიდის თანხმად), ასევე უსასრულო სიბრძნე ( როგორც იუნგი ამტკიცებდა), ამ პროცესს არც დასაწყისი აქვს, არც დასასრული, ამიტომ რებეფინგით შეგიძლიათ მთელი ცხოვრება დაკავდეთ.

დეპრესიის დროს რებეფინგისას მიღებული შედეგები განსხვავებული იქნება ჩვეულებრივისგან. მაგ. სეანსის განმავლობაში შიშის, საფრთხის, საშინელების გრძნობა იზრდება (დაახლ.1-1,5 სთ), აღწევს პიკს და რებეფინგის შემდეგ უკვალოდ ქრება. რებეფინგის ტექნიკა ბევრისთვისაა გამოსადეგი, ამიტომ თავად უნდა ცადოთ და მიიღოთ გადაწყვეტილება.

ყველაზე მთავარი
შესაძლებელია პრეპარატების დახმარებით ტვინში მიმდინარე ბიოქიმიური პროცესების ნორმალიზება, სირბილის დახმარებით სეროტონინის დონის დროებით მომატება, კიდევ ბევრი რამ შეიძლება. . . მაგრამ ეს ყველაფერი ეხება სხეულის ანუ სომატურ დონეს. მაგრამ სხეულის დონეზე დარღვევა სულიერ დონეზე დარღვევის შედეგია. ყველასთვის ცნობილია გამოთქმა: ”ჯანმრთელ სხეულში ჯანმრთელი სულია”, მაგრამ ყველამ არ იცის, რომ ის მთლიანობაში ასე ჟღერს: “ ჯანმრთელ სხეულში ყოველთვის არ არის ჯანსაღი სული”.

დეპრესია პირველ რიგში სულის დაავადებაა. ამიტომ მასთან ბრძოლისას მთავარია რწმენა. თუ თქვენ დარწმუნებული ხართ იმაში, რასაც აკეთებთ- ეს აუცილებლად გაამართლებს. აღნიშნული ეხება ისეთი მექანიკური საშუალებების მიღებასაც კი როგორიცაა ანტიდეპრესანტები. ნებისმიერი ფსიქიატრი გეტყვით, რომ თუ რწმენა არ გაქვთ, მათ მიღებას აზრი არ აქვს.
დეპრესიისას დრო საშინლად იწელება. ჩვენ კი ყველაფერი ერთბაშად გვინდა, რაც სამწუხაროდ არ ხდება. ხშირად გვეჩვენება, რომ არაფერი იცვლება, არაფერი გვშველის, ყველაფერი ისევ ისეა, რაც დეპრესიისთვის დამახასიათებელი პესიმისტური განწყობის დამსახურებაა. სინამდვილეში ყველაფერი იცვლება, მხოლოდ ძალიან ნელა.

გეპრესიაში არ უნდა ჩავარდე თუმცა არიან ადამიანებიც რომლებიც ბევრი დამრთგუნავი ინფორმაციის ერთად მიღებისას ვარდებიან ამ დღეში ის რო გეწყება არის უბრალოდ ნეგატიური განწყობა დეპრესიაში რო ჩავარდე მაგას ვერც გააცნობიერებ ისე მოხდება....

shake_shake დაწერა (23 აგვ. 2008 07:34

) :

ყავას არ ვსვამ საერთოდ...წარმოგიდგენიათ? აი ჩაის კი ვაფანატებ.....ვინმე არის ისეთი რომელიც ყავას არ ეტანება?

მე არ მიყვარს ყავა,გულს მიჩქარებს!

shake_shake დაწერა (25 აგვ. 2008 10:21

) :

ვგიჟდები ცეკვაზე......

მეც მიყვარს ცეკვა,მით უმეტეს არაბული ცეკვა

shake_shake დაწერა (25 აგვ. 2008 19:39

) :

ოოოოოოოოოოოო, ეგ ცეკვა ძალიან ძნელია...მაგრამ მამაკაცებს ძალაინ მოსწონთ....

ძნელი არაა,თუ მოინდომებ

მე არ მისწავლია,თვითნასწავლი ვარ,მაგრამ მაინც კარგად ვცეკვავ

მამაკაცებს კი მართლა მოსწონთ...და მართლა ,ცუდ ხასიათზე თუ ვარ,საკმარისია ვიცეკვო,და კარგ ხასიათზე მოვდივარ...მთავარია მოვნახო ძალა,რომ ვიცეკვო..

მთავარია კაი პრესი მუცელზე